Het geactualiseerde tijdelijke handelingskader PFAS per 1-12-2019

Update: 18 februari 2020

Landelijk vertragen veel grond-, weg-, water-, en bouwprojecten sinds PFAS diffuus in de Nederlandse bodem is aangetoond. PFAS staat voor Poly- en perFluorAlkylStoffen. Deze stoffen worden al decennia gebruikt in industriële processen en in vele producten. Kenmerkend voor PFAS is dat ze persistent, mobiel en nauwelijks biologisch afbreekbaar zijn. Bovendien is van verschillende PFAS aangetoond dat ze toxisch zijn, maar voor de meeste PFAS moet dit nog onderzocht worden.

Omdat deze stoffen vrijwel onverwoestbaar zijn, is dit een probleem voor het milieu. Het heeft het er alle schijn van dat PFAS zo’n beetje overal in de Nederlandse bodem en bagger zitten. Waar en in welke concentraties het aanwezig is, is grotendeels nog onduidelijk.

Het Rijk heeft daarom eerst per 8 juli 2019 het Tijdelijk handelingskader PFAS’ opgesteld waarin (landelijke) toepassingsnormen voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie werden neergelegd. Op 29 november 2019 heeft de minister het ‘Tijdelijk handelingskader PFAS’ aangepast aangepast. Hierin worden nieuwe voorlopige toepassingswaarden geïntroduceerd voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie. Op 13 februari 2020 heeft de minister een ‘Voortgangsbrief aanpak PFAS in de bodem’ naar de Tweede Kamer gestuurd over de voortgang van de aanpak van PFAS in de bodem (grond en baggerspecie). Een conceptversie van het ‘Definitief handelingskader PFAS’ is voorzien voor het einde van 2020. E.e.a. zal later worden verankerd in de Regeling bodemkwaliteit.

Voor het toepassen van grond en baggerspecie, mits toegepast op landbodem boven het grondwaterniveau en buiten grondwaterbeschermingsgebieden, zijn de voorlopige normen aangepast t.w.

  • voor landbouw/natuur is de achtergrondwaarde voor PFOS van 0,9 microgram/kg d.s. en voor alle overige PFAS 0,8 microgram/kg d.s.
  • voor woongebieden en industrieterreinen (3 microgram/kg d.s. voor PFOS, GenX en overige PFAS en 7 microgram/kg d.s. voor PFOA).

Voor een nadere toelichting hierop en andere toepassingen, verwijzen wij u naar de site van Bodemplus.


Wat zijn de consequenties van het bovenstaande?

Dit betekent vanaf 1 december 2019 bij uitvoeringen van alle grondwerkzaamheden in de provincie Groningen het volgende:

  • Er kan geen gebruik meer worden gemaakt van bestaande partijkeuringen (opgesteld vóór 8 juli 2019). Deze grond dient altijd aanvullend op PFAS te worden onderzocht. 
  • Bij nieuwe partijkeuringen na 8 juli 2019 dient direct PFAS meegenomen te worden in het onderzoek. 
  • Bij het gebruik van de bodemkwaliteitskaart als milieuhygiënische verklaring is het verplicht aanvullend op PFAS te onderzoeken  
  • Bij bodemonderzoeken conform NEN 5740 die als milieuhygiënische verklaring gebruikt gaan worden voor het Besluit bodemkwaliteit, moet ook PFAS worden meegenomen in de analyse.
  • Al vanaf 8 juli 2019 hebben de stortplaatsen en grondbanken aangegeven alleen nog grond in te nemen waarbij PFAS is onderzocht en waarbij wordt voldaan aan de maximale normering.
  • Er zal worden getoetst aan de nieuwe voorlopige toepassingswaarden van 29-11-2019.

Om het probleem van PFAS bij nieuwe projecten in kaart te brengen is het dus noodzakelijk om, voorafgaand aan de uitvoering van een project waarbij grond- en/of baggerwerkzaamheden plaatsvinden, een onderzoek uit te voeren op de aanwezigheid van PFAS. Dit voorkomt stagnatie bij de uitvoering.

Projecten kunnen pas op de markt gebracht/aanbesteed worden nadat er onderzoek is gedaan op PFAS. Voor lopende projecten moet voortaan elke aangevoerde partij bij een grondbank of stortplaats worden onderzocht op PFAS.


Vervolg

In het verleden kon op basis van bodemkwaliteitskaarten vaak grondverzet plaatsvinden zonder extra partijkeuring. Maar PFAS maakte nog geen onderdeel uit van de bestaande bodemkwaliteitskaarten. Op dit moment worden de bodemkwaliteitskaarten die gelden voor de gehele provincie Groningen geactualiseerd. Er wordt extra onderzoek uitgevoerd in het kader van het vaststellen van de bodemkwaliteitskaarten. PFAS wordt in de toekomst een onderdeel van de bodemkwaliteitskaarten en hoeft dan ook niet meer geanalyseerd te worden bij grondverzet op basis van de bodemkwaliteitskaart; een partijkeuring is dan vaak niet noodzakelijk. De verwachting is dat binnenkort de nieuwe bodemkwaliteitskaarten voor het buitengebied zijn vastgesteld en niet meer aanvullend op PFAS hoeven te worden onderzocht bij hergebruik van grond op basis van de bodemkwaliteitskaart.


Vragen

Voor meer informatie en een overzicht van ‘Veelgestelde vragen’ verwijzen wij u naar de site van Bodemplus.