Tijdelijk handelingskader PFAS vanaf 1 oktober 2019

Update: 1 oktober 2019

Landelijk vertragen veel grond-, weg-, water-, en bouwprojecten sinds PFAS diffuus in de Nederlandse bodem is aangetoond. PFAS staat voor Poly- en perFluorAlkylStoffen. Deze stoffen worden al decennia gebruikt in industriële processen en in vele producten. Kenmerkend voor PFAS is dat ze persistent, mobiel en nauwelijks biologisch afbreekbaar zijn. Bovendien is van verschillende PFAS aangetoond dat ze toxisch zijn, maar voor de meeste PFAS moet dit nog onderzocht worden.

Omdat deze stoffen vrijwel onverwoestbaar zijn, is dit een probleem voor het milieu. Het heeft het er alle schijn van dat PFAS zo’n beetje overal in de Nederlandse bodem en bagger zitten. Waar en in welke concentraties het aanwezig is, is grotendeels nog onduidelijk. Het Rijk heeft daarom het ‘Tijdelijk handelingskader PFAS’ opgesteld waarin (landelijke) toepassingsnormen voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie zijn neergelegd. Dit tijdelijk handelingskader kan effect hebben op de reeds bestaande (grondverzet)projecten, maar ook op komende projecten. Op deze pagina informeren wij over het ‘Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie’.

Wat betekent dit voor onze zorgplicht en voor de praktische invulling door bedrijven en de advieswereld? Ook geven we aan hoe wij hier als Omgevingsdienst Groningen vanaf 1 oktober 2019 mee omgaan. Wij baseren dit op de berichtgeving en de brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), S. van Veldhoven – Van der Meer.


Toepassen tijdelijk handelingskader

Met de problematiek omtrent zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) als PFOA, PFOS en Gen X (deze stoffen behoren tot de stofgroep van de PFAS) en om de stagnatie voor grond- en baggerverzet in Nederland op te lossen, is een tijdelijk handelingskader voor PFAS in grond en bagger opgesteld door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het tijdelijke handelingskader is op 8 juli jl. met spoed in de Tweede Kamer vastgesteld voor geheel Nederland en zal later worden verankerd in de Regeling bodemkwaliteit. Het definitieve handelingskader van het ministerie wordt op zijn vroegst verwacht medio 2020. Voor het toepassen van grond en baggerspecie zijn voorlopige normen opgesteld voor het buitengebied landbouw/natuur (de detectielimiet van 0,1 microgram/kg), woongebieden en industrieterreinen ((3 microgram voor PFOS, GenX en overige PFAS en 7 microgram voor PFOA).


Wat zijn de consequenties van het bovenstaande vanaf 1 oktober 2019?

Dit betekent vanaf 1 oktober 2019 bij uitvoeringen van alle grondwerkzaamheden in de provincie Groningen het volgende:

  • Er kan geen gebruik meer worden gemaakt van bestaande partijkeuringen (opgesteld vóór 8 juli 2019). Deze grond dient altijd aanvullend op PFAS te worden onderzocht. 
  • Bij nieuwe partijkeuringen na 8 juli 2019 dient direct PFAS meegenomen te worden in het onderzoek. 
  • Bij het gebruik van de bodemkwaliteitskaart als milieuhygiënische verklaring is het verplicht aanvullend op PFAS te onderzoeken  
  • Bij bodemonderzoeken conform NEN 5740 die als milieuhygiënische verklaring gebruikt gaan worden voor het Besluit bodemkwaliteit, moet ook PFAS worden meegenomen in de analyse.
  • Al vanaf 8 juli 2019 hebben de stortplaatsen en grondbanken aangegeven alleen nog grond in te nemen waarbij PFAS is onderzocht en waarbij wordt voldaan aan de maximale normering.

Om het probleem van PFAS bij nieuwe projecten in kaart te brengen is het dus noodzakelijk om, voorafgaand aan de uitvoering van een project waarbij grond- en/of baggerwerkzaamheden plaatsvinden, een onderzoek uit te voeren op de aanwezigheid van PFAS. Dit voorkomt stagnatie bij de uitvoering. Op dit moment is de analysetermijn nog iets langer dan normaal omdat er maar een beperkt aantal laboratoria is die deze PFAS-analyse kunnen uitvoeren.

Projecten kunnen pas op de markt gebracht/aanbesteed worden nadat er onderzoek is gedaan op PFAS. Voor lopende projecten moet voortaan elke aangevoerde partij bij een grondbank of stortplaats worden onderzocht op PFAS.


Vervolg

In het verleden kon op basis van bodemkwaliteitskaarten vaak grondverzet plaatsvinden zonder extra partijkeuring. Maar PFAS maakt nog geen onderdeel uit van de bestaande bodemkwaliteitskaarten. Op dit moment worden de bodemkwaliteitskaarten die gelden voor de gehele provincie Groningen geactualiseerd. Er zal extra onderzoek worden uitgevoerd in het kader van het vaststellen van de bodemkwaliteitskaarten. PFAS wordt in de toekomst een onderdeel van de bodemkwaliteitskaarten en hoeft dan ook niet meer geanalyseerd te worden bij grondverzet op basis van de bodemkwaliteitskaart; een partijkeuring is dan vaak niet noodzakelijk. De verwachting is dat eind van het jaar de nieuwe bodemkwaliteitskaarten voor het buitengebied kunnen worden vastgesteld en niet meer aanvullend op PFAS hoeven te worden onderzocht bij hergebruik van grond op basis van de bodemkwaliteitskaart.


Vragen

Voor meer informatie en een overzicht van ‘Veelgestelde vragen’ verwijzen wij u naar de site van Bodemplus.