Het geactualiseerde tijdelijke handelingskader PFAS per 3-7-2020

Update: 13 juli 2020

Landelijk vertragen veel grond-, weg-, water-, en bouwprojecten sinds PFAS diffuus in de Nederlandse bodem is aangetoond. PFAS staat voor Poly- en perFluorAlkylStoffen. Deze stoffen worden al decennia gebruikt in industriële processen en in vele producten. Kenmerkend voor PFAS is dat ze persistent, mobiel en nauwelijks biologisch afbreekbaar zijn. Bovendien is van verschillende PFAS aangetoond dat ze toxisch zijn, maar voor de meeste PFAS moet dit nog onderzocht worden.

Omdat deze stoffen vrijwel onverwoestbaar zijn, is dit een probleem voor het milieu. Het heeft het er alle schijn van dat PFAS zo’n beetje overal in de Nederlandse bodem en bagger zitten.

Het Rijk heeft daarom eerst per 8 juli 2019 het ‘Tijdelijk handelingskader PFAS’ opgesteld waarin (landelijke) toepassingsnormen voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie werden neergelegd. Op 29 november 2019 heeft de minister het ‘Tijdelijk handelingskader PFAS’ aangepast. Hierin worden nieuwe voorlopige toepassingswaarden geïntroduceerd voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie. En op 13 februari 2020 heeft de minister een ‘Voortgangsbrief aanpak PFAS in de bodem’ naar de Tweede Kamer gestuurd om haar te informeren over de voortgang van de aanpak van PFAS in de bodem (grond en baggerspecie). Op vrijdagmiddag 3 juli is door de staatssecretaris de geactualiseerde versie van het tijdelijk handelingskader PFAS (versie 2 juli 2020) met nieuwe normen aan de Tweede Kamer aangeboden en op de website van Rijksoverheid.nl geplaatst.

Dit tijdelijk handelingskader PFAS is een volgende stap op weg naar een definitief handelingskader voor PFAS, waarmee PFAS wettelijk wordt verankerd in de Regeling bodemkwaliteit. De aangepaste Regeling bodemkwaliteit zal naar verwachting voorjaar 2021 in werking kunnen treden.

Wijzigingen in het geactualiseerde tijdelijke handelingskader PFAS per 3 juli 2020:

Er komt op basis van nieuw onderzoek meer ruimte om PFAS-houdende grond en baggerspecie te verzetten. Dat schrijft staatssecretaris Stientje van Veldhoven op 1 juli 2020 in een kamerbrief aan de Tweede Kamer. Gebaseerd op nieuwe onderzoeken van RIVM en Deltares biedt zij na overleg met VNG(Vereniging Nederlandse Gemeenten), IPO, UvW en de sector op drie fronten meer ruimte.

  • Ten eerste een hogere achtergrondwaarde voor de landbodem (PFAS 1,4 µg/kg en PFOA 1,9 µg/kg).
  • Ten tweede verdwijnt het verschil in regels voor toepassing van grond en baggerspecie.
  • Ten derde is er meer ruimte voor het verantwoord toepassen van grond en baggerspecie in diepe plassen.

Uitgangspunt is en blijft mens en milieu beschermen en tegelijkertijd de verantwoorde ruimte zoveel mogelijk te benutten. Voor een nadere toelichting hierop en andere toepassingen lees het hele nieuwsbericht op de www.bodemplus.nl/pfas of op rijksoverheid.nl.


Wat zijn de consequenties van het bovenstaande?

Dit betekent vanaf 3 juli 2020 bij uitvoeringen van alle grondwerkzaamheden in de provincie Groningen het volgende:

  • Er kan geen gebruik meer worden gemaakt van bestaande partijkeuringen (opgesteld vóór 8 juli 2019). Deze grond dient altijd aanvullend op PFAS te worden onderzocht. 
  • Bij nieuwe partijkeuringen na 8 juli 2019 dient direct PFAS meegenomen te worden in het onderzoek. 
  • Bij het gebruik van de bodemkwaliteitskaart als milieuhygiënische verklaring is het verplicht aanvullend op PFAS te onderzoeken. Inmiddels zijn in de provincie Groningen wel al de nieuwe bodemkwaliteitskaarten PFAS voor het buitengebied vastgesteld, behalve voor de gemeente Stadskanaal! In veel gevallen is hier de bodemkwaliteitskaart van het buitengebied weer te gebruiken als milieuhygienische verklaring. Voor nadere informatie hierover verwijzen wij u naar de website van de desbetreffende gemeente.
  • Bij bodemonderzoeken conform NEN 5740 die als milieuhygiënische verklaring gebruikt gaan worden voor het Besluit bodemkwaliteit, moet ook PFAS worden meegenomen in de analyse.
  • Al vanaf 8 juli 2019 hebben de stortplaatsen en grondbanken aangegeven alleen nog grond in te nemen waarbij PFAS is onderzocht en waarbij wordt voldaan aan de maximale normering.
  • Er zal worden getoetst aan de nieuwe voorlopige toepassingswaarden van 3-7-2020 en aan de door de desbetreffende gemeenten vastgestelde nieuwe bodemkwaliteitskaarten PFAS voor het buitengebied.

Om het probleem van PFAS bij nieuwe projecten in kaart te brengen is het dus noodzakelijk om, voorafgaand aan de uitvoering van een project waarbij grond- en/of baggerwerkzaamheden plaatsvinden, een onderzoek uit te voeren op de aanwezigheid van PFAS. Dit voorkomt stagnatie bij de uitvoering.


Vragen

Voor meer informatie over het Tijdelijk handelingskader PFAS verwijzen wij u naar de site van Bodemplus.